Αρχική
Προσωπικά
Βιογραφικό
Άρθρα-Δημοσιεύσεις
Λάκκοι-Ιστορία
Ενδιαφέροντα
Βιβλιοστάσιο
Επικίνδυνα υλικά
Εργονομία
Εργαλεία
Πολυτεκνικό Βήμα
Δημόσια έργα
Μέτρα και σταθμά
Ημερολόγια
Alfavito
Φωνητικό αλφάβητο
Κώδικας Morse
Χρήσιμα
Μικρό λεξικό
Ορθογραφία
Στίξη
Αρχαίες μετοχές
Δοτικές
Λατινικές φράσεις
Βιβλιογραφίες
Παραπομπές
Διορθωτικά
Επικοινωνία

 

 

Του «Κουτρούλη ο γάμος» και άλλες ιστορίες...

Σχετικό θέμα Σχόλιο ή επεξήγηση
Του Κουτρούλη ο γάμος 1«"Έγινε του Κουτρούλη ο γάμος" ή "Έγινε του Κουτρούλη το πανηγύρι" λέμε οι νεότεροι Έλληνες όταν πρόκειται για θορυβώδη συνάθροιση ή μεγάλη ακαταστασία. Ποιος είναι όμως αυτός ο Κουτρούλης και γιατί ο γάμος του να γίνει παροιμιώδης;
»Ο καβαλλάριος [ιππότης] κυρ Ιωάννης ο Κουτρούλης, που πιθανώς ζούσε στη Μεθώνη, συγκατοίκησε με γυναίκα που είχε φύγει από το συζυγικό σπίτι μετά από σκάνδαλο, όπως φαίνεται. Η μη νόμιμη αυτή συγκατοίκηση τράβηξε την προσοχή της εκκλησίας, η οποία αφόρισε τη γυναίκα. Πέρασαν εν τω μεταξύ δεκαεφτά χρόνια, και ο Κουτρούλης, μη εννοώντας να απομακρυνθεί από τη γυναίκα, πάντοτε προσπαθούσε να του επιτραπεί να την παντρευτεί νόμιμα. Πόσο μεγάλο θα ήταν το σκάνδαλο, και επομένως πόσο γνωστό στη μικρή κοινωνία της Μεθώνης, ο καθένας το φαντάζεται. Ο νόμιμος και πρώτος σύζυγος που αντιδρούσε, για δεκαεφτά χρόνια βασάνιζε τον Κουτρούλη. Τα πράγματα όμως μεταβλήθηκαν το Μάιο του 1394. Ο Πατριάρχης Αντώνιος ο Δ', στον οποίο η αφορισθείσα παρουσίασε διαζύγιο που είχε γίνει επί του εν τω μεταξύ αποθανόντος επισκόπου Μεθώνης Καλογεννήτου, με το οποίο ο γάμος θεωρούνταν νομίμως διαλελυμένος, αναγνώρισε το δίκιο της και με γράμματά του και προς τον μητροπολίτη Μονεμβασίας και τον επίσκοπο Μεθώνης επίτρεψε την με τις ευχές της εκκλησίας τέλεση του γάμου, εάν όμως αποδεικνυόταν ότι ο Κουτρούλης δεν είχε καμιά ιδιαίτερη σχέση με τη γυναίκα, με την οποία συγκατοικούσε, για όσο αυτή ζούσε με τον πρώτο σύζυγό της. Τι αποδείχτηκε δεν ξέρουμε· φαίνεται όμως ότι η ανάκριση των ιεραρχών πιστοποίησε την αθωότητα του Κουτρούλη και έτσι ο γάμος έγινε. Αν θα γίνει ή όχι ο γάμος, συζητιόταν για δεκαεφτά ολόκληρα χρόνια, και όταν επιτέλους έγινε, έγινε το ζήτημα της ημέρας. Στα στόματα των γυναικών και των περιέργων θα περιφερόταν αναμφίβολα η φράση "'Έγινε του Κουτρούλη ο γάμος", όπου όλη η σπουδαιότητα έπεφτε στο ρήμα "έγινε".
»Κατά το γάμο ωστόσο, που μάλλον πανηγύρι ήταν, είναι φυσικό να έγινε έκτακτο και εξαιρετικό γλέντι, αφενός μεν σε πείσμα του πρώτου συζύγου, αφετέρου δε για ικανοποίηση του πολύπαθου και καταξοδεμένου δεύτερου συζύγου, ο οποίος δεν ήταν κάποιος άγνωστος, ήταν ο εξαιτίας των γεγονότων διαβόητος καβαλλάριος Ιωάννης Κουτρούλης.
»Στη φράση κατόπιν "Έγινε του Κουτρούλη ο γάμος" τονιζόταν όχι πλέον η λέξη "έγινε", αλλά η γενική "του Κουτρούλη", η οποία έγινε συνώνυμη με το "θορυβωδώς" και η οποία είναι σήμερα η ιδιαίτερη λέξη όλης της φράσης.
»Όπως είπαμε, ο γάμος επιτράπηκε από τον Πατριάρχη το Μάιο του 1394, τίποτα δεν μας εμποδίζει να παραδεχτούμε ότι ο ανυπόμονος Κουτρούλης παντρεύτηκε την ίδια εποχή, και επομένως όταν άρχιζε ο ΙΕ' αιώνας ήταν παροιμιώδες το ότι "Έγινε του Κουτρούλη ο γάμος".»
[
Φ. Κουκουλές, "Περί δύο παροιμιών", Β' Λαογραφία 2 (1910) σ. 554-556. Απόδοση Χαράλαμπος Γ. Κουτρούλης.
Σημ.: Οι πληροφορίες του Κουκουλέ αντλούνται από δύο πατριαρχικά πιττάκια (επιστολές).]

2. Σατιρικό θεατρικό έργο του Αλέξανδρου Ρίζου-Ραγκαβή (1845)
Σύντομη περιγραφή του έργου: Σύρος, 1845. Ο ράφτης Μανώλης Κουτρούλης ερωτεύεται την Ανθούσα, κόρη μεσοαστικής οικογένειας, που, με την σειρά της, είναι ερωτευμένη με το Λεωνίδα, το νεαρό αστυνόμο της περιοχής. Για να αποφύγει τον επίδοξο γαμπρό χωρίς να εναντιωθεί στη θέληση της μητέρας της, βάζει ως όρο για το γάμο να γίνει ο Κουτρούλης υπουργός. Ο Κουτρούλης αρχίζει την προεκλογική εκστρατεία, έχει οπαδούς και, τελικά, φημολογείται ότι έγινε υπουργός. Έτσι, η φιλόδοξη Ανθούσα τον παντρεύεται, μέχρι που αποδεικνύεται ότι ήταν ψέμα η υπουργοποίησή του. Στα επεισόδια διαπλέκονται η σάτιρα, η φάρσα αλλά και το τραγικό στοιχείο. [ανατρέξτε στην πηγή]


3. Στα πολύ παλιά τα χρόνια, κατά τη διαπόμπευση κουρεύανε τον «αμαρτήσαντα», τον έκαναν δηλαδή «κουτρούλη» (από την κούτρα, που θα πει κεφάλι) και ύστερα άρχιζε η περιφορά του στους δρόμους και τις πλατείες της βασιλεύουσας των πόλεων, την Κωνσταντινούπολη.
Όπου περνούσε γινόταν πραγματικό πανδαιμόνιο. Του πετούσαν σάπια φρούτα, του κρεμούσαν στον λαιμό κουδούνια, ενώ χτυπούσαν και τις καμπάνες για να τον... υποδεχθούν. Η περιφορά του αυτή λεγόταν συγύρισμα, ενώ από τη λέξη αυτή βγήκε και η φράση «Θα σε συγυρίσω».
Μάλιστα, υπήρχε ακόμη και η συνήθεια να χορεύουν γύρω από τον «αμαρτήσαντα» κρατώντας μαντίλια, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ανάλογη με εκείνη του πανηγυριού ή του γάμου.
Έτσι λοιπόν – όπως γράφει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Τάκης Νατσούλης στο βιβλίο του «Λέξεις και Φράσεις Παροιμιώδεις» (Εκδόσεις Σμυρνιωτάκης) – όταν πρόκειται για μεγάλη φασαρία, λέμε συνήθως «του κουτρούλη το πανηγύρι» ή «του κουτρούλη ο γάμος».

Του Κουτρούλη ο γάμος σε ταινία! Ελληνική ταινία παραγωγής 1962. Κωμωδία, πρωταγωνιστούν: Γιάννης Γκιωνάκης, Γκιζέλα Ντάλι, Βαγγέλης Πρωτόπαπας, Περικλής Χριστοφορίδης, Κώστας Κακκαβάς.

Δείτε την ταινία: http://www.livemovies.gr/movies/tou-koutrouli-o-gamos ή http://www.greektube.org/content/view/1619/2/.

Κουτρούλης και ο Παλαμάς... Ίσως ελάχιστοι γνωρίζουν σήμερα, ότι ο μεγάλος εθνικός ποιητής Κωστής Παλαμάς εργάσθηκε ως κοινοβουλευτικός συντάκτης, σε ηλικία 24 χρονών. Και περιέγραψε με γλαφυρότητα τις συνεδριάσεις της Βουλής περί το 1883.

Το περιοδικό «Μη χάνεσαι» του πατριάρχη της ελληνικής δημοσιογραφίας Βλάση Γαβριηλίδη και η στήλη «Βουλή» φιλοξένησαν τα κείμενα του 24χρονου ανερχόμενου τότε ποιητή Κωστή Παλαμά, ο οποίος υπέγραφε με το ψευδώνυμο «Κουτρούλης».
Ο Παλαμάς, απέφευγε στα κείμενά του τις ακαδημαϊκές διατυπώσεις και προσπαθούσε πάντα, να δίνει μέσα από τις περιγραφές των συνεδριάσεων της Βουλής, την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που επικρατούσε, χρησιμοποιώντας ακόμη τότε, την καθαρεύουσα της εποχής.
Όπως αίφνης στις 15 Φεβρουαρίου 1883, όταν δεν συγκεντρώνονταν οι βουλευτές για να αρχίσει η συνεδρίαση. Τι συνέβαινε; Ο Παλαμάς , ως Κουτρούλης μας πληροφορεί, ότι έξω χιόνιζε και «οι βουλευταί εντρυφούσιν εν μακαρία νωθρότητι, εις την θέαν της αφθόνως καταπιπτούσης χιόνος, την οποίαν δεν θα ηδύναντο να παράσχωσι τα απρόσιτα παράθυρα του Βουλευτηρίου».
Ο Παλαμάς παρατηρούσε και τον τρόπο που αγόρευαν οι βουλευτές. Έτσι επισήμανε, ότι ο γνωστός Ζακυνθινός βουλευτής Κωνσταντίνος Λομβάρδος, όταν ανέβαζε τους τόνους στην αγόρευσή του και τον ενοχλούσε το πανωφόρι του «το πετά προ των ποδών του, άνευ τινός φροντίδος».
Μια άλλη φορά, το Φεβρουάριο του 1883, παρατήρησε, ότι σε κάποιον βουλευτή δεν έβαζαν νερό στο ποτήρι του επί του εδράνου όταν αγόρευε, αλλά σουμάδα!!! Επρόκειτο για το βουλευτή Μεσσήνης Σπήλιο Αντωνόπουλο. Και εξηγούσε ως Κουτρούλης, ότι ο βουλευτής παρά την ηδύτητα της σουμάδας, ήταν δριμύτατος στην αγόρευσή του.
Για τον πολιτικό ηγέτη της εποχής του, το Θεόδωρο Δεληγιάννη, ο Παλαμάς, διεισδυτικός όπως πάντα στις περιγραφές των κοινοβουλευτικών μαχών, έγραψε στις 31 Ιανουαρίου 1883.
«Ποτέ, ουδέποτε ο κ. Δεληγιάννης εν ταις κοινοβουλευτικαίς αυτού αγορεύσεσιν απεχωρίζετο τον πίλον του, τον οποίον είχε πάντοτε υπόψιν του, ως να εξάγει εξ αυτού τας ιδέας του και όχι εκ της κεφαλής του».
Υπάρχουν όμως και άλλες ενδυματολογικές παρατηρήσεις του νεαρού Παλαμά. Όπως για παράδειγμα για τον βουλευτή Λακεδαίμονος Δημήτριο Δημητρακάκη, για τον οποίον έγραφε ότι αγόρευε «κολλημένος επί του βήματος και συσπειρούμενος εντός του ευρέος επανωφορίου του».
Και συνέχιζε για τη συνεδρίαση εκείνης ημέρας, της 27ης Ιανουαρίου 1883.
«Άλλην τινά μεταβολήν δεν διακρίνω εισέτι, ειμή το εξυρισμένον πρόσωπον του κ. Μπουλελά και του κ. Τζάνε το περίκομψον και πλούσιον επανωφόρι και τας αναποσπάστους μετά των χειροκτίων, συνδεθείσας χείρας του τα οποίας χειροκτιοφόρους αναβιβάζει επί του βήματος».
Ο Παλαμάς, που υπήρξε πρωτοπόρος στο κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ της εποχής του, τελικά απορροφήθηκε από την ποίηση στην οποία διέπρεψε.

Το θέμα πρωτοπαρουσιάστηκε στον τηλεοπτικό σταθμό της Βουλής.

[Αναδημοσίευση από το βήμα πληροφόρησης και διαλόγου των κοινοβουλευτικών συντακτών.]

κουτρούλ(λ)ης, ο επίθετο, ο φαλακρός [Πηγή: 1.Κριαρά Εμμανουήλ, Νέο ελληνικό λεξικό 2.Δημητράκου Δ., Μέγα λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης.]
κουτρούλι, το [Αρκαδία] βουναλάκι από χώμα που συσσωρεύεται με το σκάψιμο του κλήματος. [ανατρέξτε στην πηγή]
κούτρουλος, -η, -ο ο χωρίς κέρατα (για αιγοπρόβατα) || μεταφορικά, για γυναίκες, η κακομοίρα. [Πηγή: Κονδυλάκης Ιωάννης Δ., Κρητικόν λεξιλόγιον]
κουτρούλι, το Oνομασία του φυτού χαμομήλι (chamomilla recutita). [Πηγή: Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ήλιος]
κουτρούλια, η Ονομασία του φυτού ανθεμίς η χία (anthemis chia), γνωστότερο ως μαργαρίτα ή αγριοχαμομήλι. [Πηγή Δημητράκου Δ., Μέγα λεξικός της ελληνικής γλώσσης.]
κουτρουλάθρι,το Ονομασία του φυτού λάθυρος, το κοινό λαθούρι (lathyrus sativus, lathyrus cicera) [Πηγή Δημητράκου Δ., Μέγα λεξικός της ελληνικής γλώσσης.]
Κουτρουλιανό νερό (παραδοσιακό τραγούδι) Το τραγούδι περιλαμβάνεται στη συλλογή τραγουδιών με τίτλο «Ως είν' αέρας...» του μουσικού συγκροτήματος «Παλαιικά Σεφέρια»:

Άχι Κουτρουλιανό νερό και Αχτουδιανέ μου αέρα,
να μπόρουνα να σ' έπινα το μήνα μιαν ημέρα.

[βλ. παρακάτω λήμμα Κουτρουλιανό]

Καρναβάλι «του Κουτρούλη ο γάμος» 1. Στη Μεθώνη (Πελοπόννησος) αναβιώνει κάθε αποκριά «του Κουτρούλη ο γάμος». Καρναβάλι - γάμος που κρατάει από τον 14ο αιώνα. Στις μέρες μας το ζευγάρι των νεόνυμφων είναι δύο άντρες, που μαζί με τους συγγενείς πηγαίνουν στην πλατεία όπου γίνεται ο γάμος με παπά και με κουμπάρο. Διαβάζεται το προικοσύμφωνο και ακολουθεί ένα τρικούβερτο γλέντι. [ανατρέξτε στην πηγή]

2. Αντίστοιχο έθιμο υπάρχει και στη Θράκη, όπου: «Τον Κουτρούλη τούτον την Πιτεροδευτέρα (= Καθαρή Δευτέρα) τον παίρνουν τα καρναβάλια, τον ντύνουν νυφικά, τον βάφουν τα μάγουλά του κατακόκκινα για να παραστήσουν τη γαμήλια πομπή και να παρελάσουν τους κεντρικούς δρόμους. Η εμφάνησή του κη ντυμασιά του τον παρουσιάζουν κωμικώτατα. Η τελετή αρχίζει το πρωί και τελειώνει το βράδυ στο πέσιμο του ήλιου»[ανατρέξτε στην πηγή]

Κουτρουλιανά, τα Γειτονιά στο χωριό Λάκκοι Δήμου Μουσούρων Χανίων (πρώην κοινότητα Λάκκων επαρχίας Κυδωνίας).
Λόφος Κουτρούλης Ένας από τους πέντε λόφους πάνω στους οποίους είναι χτισμένη η Αράχοβα. [ανατρέξτε στην πηγή]
στου Κουτρούλη Μικροτοπωνύμιο στην κτηματική περιφέρεια του δήμου Γαστούνης  Ηλείας.
Λιβάδι του Κουτρούλη Παλιότερη ονομασία του σημερινού μοναστικού καθίσματος «Λιβάδι των Καλογήρων» στη βόρεια Πάτμο [ανατρέξτε στην πηγή]
Σπήλαιο και τοποθεσία Κουτρούλης Το σπήλαιο Κουτρούλη βρίσκεται στην ομώνυμη θέση, βορειοδυτικά του χωριού Χωρδάκι Ακρωτηρίου του Ν. Χανίων. Βρίσκεται σε υψόμετρο 90 μέτρων και έχει διαστάσεις 40Χ25Χ4 μέτρα.[ανατρέξτε στην πηγή]
Όρος Κουτρούλης Γυμνή βουνοκορφή στο Νομό Χανίων (35o 23' Β, 23o 35' Α - 32.000 στρέμματα) με γκρεμούς και αειθαλείς θάμνους, ενώ στα χαμηλότερα υψόμετρα υπάρχουν συστάδες ελιάς. Οι κύριες ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η κτηνοτροφία και το κυνήγι. Σημαντική περιοχή για τα όρνια και άλλα αρπακτικά. [ανατρέξτε στην πηγή]
Ράχη Κουτρούλη Τοποθεσία στο χωριό Καρούτες του Δήμου Λιδορικίου του Ν. Φωκίδας.
Ανεμόμυλος Κουτρούλη Ανεμόμυλος (δεν υπάρχει πλέον) στην πλατεία Ανεμόμυλου της Αμαλιάδας. [ανατρέξτε στην πηγή]
Οδός Χαραλάμπου Κουτρούλη Ονομασία δρόμου στο Δήμο Χανίων· προς τιμήν του ήρωα αγωνιστή Χαραλάμπου Νικολάου Κουτρούλη από τους Λάκκους Μουσούρων του Ν. Χανίων,  που σκοτώθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1944 στην περίφημη Μάχη της Παναγιάς Κεραμειών Χανίων. [Πηγή: Λευτέρης Ι. Ηλιάκης, Η αντίσταση στο Ν. Χανίων, Χανιά 2003]
στου Κουτρούλη Ύψωμα στη κτηματική περιφέρεια του οικισμού Σελλιού του Δήμου Ρεθύμνης (πρώην κοινότητα Σελλιού, επαρχίας Ρεθύμνης).[Πηγή: Τα κρητικά τοπωνύμια, Τ. Α, σ. 48]
στο Κουτρουλιανό Μικροτοπωνύμιο στη κτηματική περιφέρεια του χωριού Ακτούντα. Τα Ακτούντα είναι οικισμός του Δήμου Λάμπης του Ν. Ρεθύμνης (πρώην κοινότητα Αρδάκτου, επ. Αγίου Βασιλείου).[Πηγή: Τα κρητικά τοπωνύμια, Τ. Α, σ. 221]
Κουτρουλάδες, οι Ονομασία μέχρι το 1951 του σημερινού οικισμού Σακελλαρικό του δήμου Ζίτσης του Ν. Ιωαννίνων (πρώην κοινότητα Δαφνοφύτου, επ. Δωδώνης). [Πηγή: Σταματελάτος Μιχαήλ - Βάμβα-Σταματελάτου Φωτεινή, Επίτομο γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος]
Μικρό και μεγάλο Κουτρούλι Λόφοι στα εδαφικά όρια των οικισμών Αιανή και Χρώμιο του Δήμου Αιανής του Ν. Κοζάνης. [ανατρέξτε στην πηγή]


© 2008 Μπάμπης Κουτρούλης. Η επίσκεψη στις σελίδες αυτές προϋποθέτει την αποδοχή των «Όρων Χρήσης»